Column - Column verloskundigen
De verloskundige, wat doet ze nou precies? Wat komt er allemaal kijken bij het vak? 3 verloskundigen, uit verschillende delen van het land, houden hier een column bij. Iedere week lees je een nieuwe column van 1 van hen.
Geplaatst op: 30-01-2011
Caroline Grootes
12 januari 2011
Er moeten wel méér plaatsen zijn in Nederland waar je niet meer thuis kan bevallen.
Maar het besluit van de vijf huisartsen op Terschelling om te stoppen met het begeleiden van thuisbevallingen, en voortaan iedereen bij de eerste weeën naar de wal te sturen, hakte er bij mij als verloskundige toch in.
Niet zozeer vanwege de opgegeven reden: dat het niet altijd mogelijk is bij calamiteiten binnen de wettelijk bepaalde drie kwartier een ziekenhuis te bereiken. Maar vooral vanwege de zinsnede (zo wordt huisarts Swier geciteerd): in het licht van de hevige discussie over de hoge babysterfte in Nederland.
Het gaat in dit geval over vijftig bevallingen per jaar, waarvan veertig in het ziekenhuis plaatsvinden en vijftien thuis beginnen. Van die vijftien gaan er vijf alsnog naar het ziekenhuis. Dat heeft toch echt geen invloed op het “hoge sterftecijfer” van de Nederlandse baby’s.
Wat dwingt deze huisartsen om te stoppen? Waarom kan er voor deze vijftien vrouwen die graag thuis willen bevallen geen garantie worden geboden op snel vervoer naar het vasteland? Of uitgebreidere adequate verloskundige hulp op Terschelling zelf? Maar ja: hoeveel infrastructuur moet je in stand houden om vijftien vrouwen te bedienen?
Ik heb al eerder gehoord dat de zwangere eilanders zelfs met 36 weken al naar het vasteland gaan, en bij ‘familie’ logeren in afwachting van de bevalling...
Een wild idee: Is er geen team van verloskundigen te regelen die allemaal een week per jaar op Terschelling willen zitten (en zo nodig een thuisbevalling begeleiden)? Ik wed dat het zou lukken. Mij mogen ze bellen, ik wil meteen naar Terschelling. Ik ben dol op het eiland, wie niet.
Het is natuurlijk van belang dat de Zorgverzekeraars alle kosten van vervoer en verblijf in het ziekenhuis vergoeden. Maar daarmee ben je er nog niet. De helikopter, die toch klaar moet staan voor calamiteiten, is blijkbaar niet altijd direct beschikbaar. Hij kan net onderweg zijn, met een ander vervoer bezig. Ik zie het ook wel voor me: een koude februarinacht, een niet vorderende uitdrijving, of een vastzittende placenta, barende vrouw in de kou op een brancard over een hobbelige wei naar de draaiende helikopter...
Heb je dat er voor over? Ik ken zelfs uit de grote stad enigszins vergelijkbare ervaringen: ik was laatst betrokken bij een bevalling waar een ziekenauto en twee brandweerauto’s met meer dan tien man erin mijn kraamvrouw van twee hoog op de gracht in Amsterdam naar beneden en naar het ziekenhuis brachten. De spanning die dat oproept is echt niet bevorderlijk voor een goed verlopende bevalling. Mijn kraamvrouw was juist zo tevreden over haar thuisbevalling. Daar was ze supertrots op, en heel erg tevreden over. Het was tot zover allemaal zo veel ontspannen en prettiger verlopen dan in het ziekenhuis bij haar eerdere bevalling.
Het blijft een enorm groot goed voor sommige vrouwen, het thuis baren. Met alle respect, natuurlijk,voor de vrouwen die daar uit eigen vrije wil niet voor kiezen. Maar onder de huidige medialawine van “hoogste baby-sterftecijfers van Europa” kan ik me goed voorstellen dat veel vrouwen niet meer durven, of niet meer durven te zeggen wat ze eigenlijk het liefst zouden willen. Wie begint er nu niet bang aan haar bevalling als de hele omgeving roept hoe hoog de risico’s zijn? En daar ligt de crux: laat nou juist die angst zo’n invloed hebben op het verloop van de bevalling. Ik heb altijd gezegd, uit de grond van mijn hart, je moet bevallen op de plek waar jij je veilig voelt. Dan verloopt het ’t beste. En het moet duidelijk zijn dat bij een goede eerstelijns zorg het eigen huis zo'n veilige plek vormt. Waarom zouden we niet alle vrouwen die dat willen een veilige thuisbevalling kunnen bieden? Waarom moet het DUS in het ziekenhuis (liefst allemaal, “en in zo min mogelijk grote centra graag”), waardoor er vijfhonderd euro per bevalling bij moet? Kunnen we dat geld niet besteden aan het faciliteren van wat vrouwen willen?
Dat is wat wij verloskundigen altijd gedaan hebben: faciliteren van de barende vrouw: als haar wens een thuisbevalling is, dan kijken wij of dat realiseerbaar is, of het medisch verantwoord is. Veel risicofactoren zijn van tevoren bekend. Tweelingen, stuiten, hoge bloeddruk.
Andere risicoverhogende factoren zijn op tijd te onderkennen: weeënzwakte, liggingsafwijkingen. Doch niet alle. Je weet nooit 100% zeker of een vrouw in staat zal zijn op eigen kracht haar kind te baren. Je kan altijd verrast worden door een schouderdystosie, meconium, bloedingen. En de kans van menselijk falen is bij elke hulpverlener helaas nooit nul.
Die risico's vragen om grondiger onderzoek. Als we om te beginnen de sterftegevallen en calamiteiten (bijna-mis-casus) niet alleen maar gaan tellen, maar zorgvuldig analyseren, voordat we de verloskundigen én de thuisbevalling de nek om draaien. Vaststellen waar het mis is gegaan. Wat de zwakke schakel is. Hoe we dat kunnen voorkomen. Wat de voorwaarden zijn waaronder de vrouwen thuis veilig kunnen bevallen. Wat hebben de verloskundigen nodig?
Want er zullen altijd vrouwen blijven die het op hun eigen manier willen doen. Bijvoorbeeld thuis. Terwijl in Nederland 40.000 vrouwen per jaar thuis bevallen, zoeken vrouwen in het buitenland naarstig naar die mogelijkheid. En niet zelden wonen die op afgelegen boerderijen, ver van de grote stad, of op een klein eilandje...
In landen om ons heen, maar ook ver weg, in Canada, Australië, pionieren verloskundigen om vrouwen te helpen die thuis willen bevallen. Er zijn mensen die het willen verbieden. Ik vrees dat er dan hetzelfde gaat gebeuren als met abortus: als je het verbiedt, gebeurt het illegaal. Met alle gevolgen van dien.
In Nederland hebben we een ongelooflijk mooi netwerk. Een logistiek systeem van verloskundige praktijken, ambulances, ziekenhuizen. Tweeduizend hoogopgeleide verloskundigen. Een kleine maar veelal enthousiaste groep verloskundig actieve huisartsen. Laten we het kind niet met het badwater weggooien. Vrouwen die thuis zijn bevallen, blijken van alle kraamvrouwen het meest tevreden over hun bevalling.
Het gaat mij zo aan het hart, dat dit is wat ons boven het hoofd kan hangen: met een dalend percentage thuisbevallingen is het op een gegeven moment niet rendabel meer om deze infrastructuur in stand te houden. Voorop moet staan dat de primaire wens van iedere vrouw een veilige bevalling voor haar en haar kind is, en een gezond, levend kind. De plaats van de bevalling is natuurlijk altijd ondergeschikt aan deze primaire overlevingswens. Maar de thuisbevalling heeft daarbij een gerechtvaardigde functie. Reden te meer om de eerste lijn op te roepen en te ondersteunen om iets te doen aan de groeiende en onnodige uitstroom naar de tweede lijn: Begeleiden!
Angstreductie! Vertrouwen schenken! Voorlichten en Voorbereiden!
Linneke82 scheef op 14-03-2012 om 09:28:08
Mooie column! En helemaal waar, hier ook geen contractverlenging gehad met een rotsmoes 1,5 week nadat ik kenbaar had gemaakt zwanger te zijn... Wat voel je je dan naar zeg!
