Column - Column verloskundigen
De verloskundige, wat doet ze nou precies? Wat komt er allemaal kijken bij het vak? 3 verloskundigen, uit verschillende delen van het land, houden hier een column bij. Iedere week lees je een nieuwe column van 1 van hen.
Geplaatst op: 15-12-2009
column 22 van Caroline Grootes.
Bij mijn bezoeken aan zwangeren en kraamvrouwen ben ik al heel wat huisdieren tegen gekomen, doch katten zijn denk ik toch het populairst. Katten komen ook altijd al tijdens de eerste controle op het spreekuur bij de verloskundige ter sprake, met een duidelijke boodschap: niet de kattenbak verschonen! In de ontlasting van katten kan namelijk de toxoplasmose parasiet voorkomen. Ik zie nog de man voor me op mijn spreekuur die na het horen van het hartje van zijn derde kind binnen drie jaar verzuchtte ‘ik blijf die kattenbak heus wel verschonen hoor schat, ik weet al niet beter meer... anders hebben we er over drie jaar vijf!’
Blijkbaar maakt het niet zoveel uit of je één of twee katten hebt, want als ik er één zie, loopt er vaak nog één rond. Of beter: ligt er nog ergens een te slapen. Dat doen ze immers zo’n zestien uur per dag. Maar als er ’s nachts bevallen wordt, zijn ze één en al aandacht. Er wordt onder het verhoogde bed gescharreld, rond de benen van de barende gestreken, vanaf een kast op ons neergekeken, met de neus in de lucht kennis genomen van de nieuwe luchtjes en in mijn verlostas gesnuffeld. Katten waarderen het enorm dat er een kamertje voor hen wordt ingericht, met een heerlijk nestje er in. Diep beledigd gaan ze zich zitten wassen als ze eruit gejaagd worden. Als beste remedie tegen katten in de wieg heb ik gehoord dat je er een vel aluminium folie in moet leggen.
Een andere keer werd ik halverwege de schaars verlichtte trap verrast door een kat die in mijn ogen veel gelijkenis vertoonde met de katachtigen die in dierentuinen achter tralies zitten met een waarschuwingsbordje met een klauw erop. Het exemplaar was twee keer zo groot als een flinke volwassen kater en had van die leuke pluimpjes aan z’n oren...Ik moest even slikken maar was ook gefascineerd, wat een beest! Hij heeft geen poot naar me uit geslagen elke keer dat ik hem passeerde op de trap, maar zomaar even over zijn koppie (kop!) kroelen deed ik toch maar niet!
Zat ik weer eens tussen de weeën door naar iemands katten te lonken, dacht ik hé, die kat van daarnet was toch zwart met wit, die van beneden was een rode, en nu is hij gestreept hoeveel katten hebben jullie eigenlijk? O, vijf. Vijf ?! Ja je weet hoe dat gaat hè, het begint met één poes... Inmiddels weet ik hoe dat gaat ja, want wij hebben onze tweede poes te danken aan een bevalling die ik deed. Elly kreeg haar derde kind en was al twee keer snel bevallen. Bij de eerste was ik er ook bij geweest, zo’n zeven jaar geleden. Nu belde Fred me dat het begonnen was. Hoe lang is het al bezig? vroeg ik. Nou zo’n vijftien minuten denk ik, maar je weet het nog van de vorige keer hé, als El zegt dat het begonnen is, dan gaat ze bijna persen. Nou, mopperde ik, vijftien minuten dat is wel heel kort hè... Kan ik haar aan de lijn krijgen? Nee, ze zit nu onder de douche. Ik begreep dat ik nodeloos tijd aan het rekken was. Gewoon gaan kijken, ook al is het loos alarm. Twintig minuten later was ik bij haar in de badkamer en zei ze: ik heb echt al persdrang hoor! Met vereende krachten kregen we haar in een weeënpauze op bed, en terwijl ik nog met een handdoek haar benen afdroogde, braken de vliezen (handig zo’n handdoek!) en het jongste zusje werd spoedig daarna geboren. Met twee katten op bed.... O, wat een mooie poezen: met een donkere schildpadvacht. De inmiddels binnen gekomen kraamverzorgster haakte daar meteen op in: mijn schoondochter heeft net jonge poesjes, daar zit ook zo’n mooie bij. O ja? Ja, en de moederpoes is een halve Pers, dus met een hele mooie vacht. Je snapt het al, binnen een week hadden wij er een schattig poesje bij. Onze tien jaar oude poes schrok zich een ongeluk en werd dankzij het speelse ding dat haar alle hoeken van de kamer liet zien, van een dikke theemuts weer een slanke dame. Wijselijk hebben we maar afgezien van een nestje, want ik ben dol op baby’s en kinderen (ik heb er drie), maar aan jonge poesjes kan ik echt geen weerstand bieden. Voor je het weet heb je er vijf...
De Toxoplasma Gondii is dus geen bacterie of virus, maar een parasiet (protozoön), die de mens gebruikt als ‘gastheer’ voor zijn voortplanting, om zijn eitjes in te leggen. Naarmate de zwangerschap jonger is, is de kans dat de vrucht ook besmet wordt kleiner, maar zijn de gevolgen, als dit toch gebeurt, ernstiger. De infectie kan een miskraam tot gevolg hebben, of er kunnen afwijkingen aan de ogen en aan het zenuwstelsel (hersenen) van de vrucht ontstaan. De gevolgen zijn vergelijkbaar met de gevolgen van een infectie met Rode hond (rubella) of Cytomegalie (CMV) in de zwangerschap. Veel katten raken besmet met toxoplasmose, maar alleen bij de eerste besmetting scheiden de dus meestal jonge katten gedurende enkele weken cysten uit bij hun ontlasting. Na 48 uur buiten het lichaam te zijn geweest zijn die cysten infectueus. Eigelijk hoeven we dus alleen extra op te passen bij jonge katten, en is dagelijks (met handschoenen aan) verschonen van hun kattenbak al voldoende. Maar ik ben er een voorstander van dat de man dit karweitje op zich neemt in de zwangerschap, de zwangere moet al zo veel, of beter: mag al zo weinig (eten) en dit is een mazzeltje voor haar. Toch?
Een zwangere mag dus wel een jong poesje aaien. Voor de zekerheid wel goed je handen wassen daarna. Het is ook mogelijk om te kijken of je al beschermd bent tegen toxoplasmose door je bloed te laten onderzoeken op antistoffen tegen toxoplasmose. Oude antistoffen, dus van een infectie in het verleden, heten IgG. Tijdens een Toxoplasmose-infectie maakt het lichaam specifieke antistoffen tegen de parasiet. Heb je kort geleden een infectie met de toxoplasmose parasiet doorgemaakt, dan heb je nog IgM antistoffen. Het precieze moment van de besmetting is moeilijk vast te stellen, wat in een jonge zwangerschap dus ongerustheid veroorzaken. Zwangeren worden in Nederland niet standaard hierop getest, maar als je het vraagt kan het wel met het standaard eerste bloedonderzoek mee worden bepaald.
Je kunt ook besmet raken met deze parasiet door tuinieren (via mest in tuinaarde) en door het eten van rauw of onvoldoende verhit vlees, of ongewassen groente (mogelijk besmet met mest van besmette dieren). Deze besmetting moet echter niet verward worden met die door de Listeria bacterie, een darmbacterie, die ook gevaarlijk is voor zwangeren. De Listeria bacterie komt ook voor op ongewassen voorgesneden groente en fruit, maar vooral in kant en klaar producten (zoals kant en klaar verpakte pannenkoeken) en verpakte (rauwe/gerookte) vis (en kip) en in rauwe eieren en rauwmelkse kaas (ongepasteuriseerde zachte schimmelkazen, vaak uit Frankrijk). Deze informatie en meer kun je ook terug vinden op deze site en andere sites en in de informatiefolders van de verloskundige.
Linneke82 scheef op 14-03-2012 om 09:28:08
Mooie column! En helemaal waar, hier ook geen contractverlenging gehad met een rotsmoes 1,5 week nadat ik kenbaar had gemaakt zwanger te zijn... Wat voel je je dan naar zeg!
