Babyopkomst.nl

20 weken en/of specialistische echo

M.b.v. de echo kunnen veel aandoeningen die goed zichtbaar zijn (open rug, hartafwijkingen, nierafwijkingen, afwijkingen aan het skelet, open buikwand, gespleten gehemelte ed) worden opgespoord.

Met ingang van 1 januari 2006 is de twintig weken echo opgenomen in het basispakket van de zorgverzekering. Dat wil zeggen dat iedere zwangere vrouw vanaf die datum aanspraak kan maken op een echo rond de 20 weken. De 20 weken echo wordt ook wel structureel echoscopisch onderzoek (SEO) genoemd.
Deze echo kan, afhankelijk van de bijscholing die je verloskundige heeft gevolgd, bij je eigen verloskundige gemaakt worden.
Het doel van de 20 weken echo is controleren of er afwijkingen bij de baby zichtbaar zijn. Het is dus geen pret-echo waarbij je een cd kunt laten maken of allerlei foto’s krijgt. Ook het bepalen van het geslacht is geen doel van deze echo, als je verloskundige of de echografiste het geslacht kan zien zal ze je het wel vertellen als je dit wilt, maar ze zal er niet apart naar gaan zoeken.
De 20 weken echo is zuiver bedoeld om uit te sluiten of je baby zichtbare afwijkingen heeft.

Welke afwijkingen zijn zichtbaar?
Lang niet alle afwijkingen zijn zichtbaar op de echo, zo is het syndroom van Down (mongooltje) heel vaak niet zichtbaar, maar ook afwijkingen als spasticiteit of autisme en vele andere geestelijke afwijkingen zijn op een echo niet zichtbaar.
Afwijkingen die met de echo in principe gezien kunnen worden zijn:
• open rug
• te kleine schedel of ontbreken deel van de schedel
• defecten in de buikwand
• afwijkingen aan het skelet
• nierafwijkingen
• waterhoofd
• maagafsluiting
• gat in middenrif
• hartafwijkingen
• lip- of gehemeltespleet

Niet alles wordt gezien
Het kan voorkomen dat je baby één van bovenstaande afwijkingen heeft, maar dit niet gezien wordt op de echo. Het wel of niet achterhalen van een afwijkingen met de echo heeft veel te maken met hoe groot de afwijking is en hoe goed het beeld is. Soms komt het voor dat je baby zo ligt dat een bepaald orgaan niet goed beoordeeld kan worden. Vaak zal er dan op een later tijdstip nogmaals een echo gemaakt worden om dit orgaan alsnog te beoordelen. Een 20 weken echo is dus geen 100% garantie dat je baby bovenstaande afwijkingen niet heeft. Daarnaast zijn er vele afwijkingen die met de echo niet te zien zijn.

Wil je alles weten?
Voor sommige afwijkingen is het erg belangrijk om vóór de geboorte te weten of je baby deze afwijking heeft. Als het bijvoorbeeld gaat om een afwijking die niet met het leven verenigbaar is kunnen jullie nog beslissen of je de zwangerschap wilt uitdragen. Zwangerschapsafbreking is in Nederland toegestaan tot 24 weken zwangerschap.
Daarnaast kan het belangrijk zijn om te weten of je kindje een afwijking heeft om zo de beste plek te kiezen om te gaan bevallen. Bij bepaalde afwijkingen kan het advies zijn om in het ziekenhuis of zelfs in een academisch ziekenhuis te bevallen, zodat je kindje direct optimale zorg kan krijgen na de geboorte.

Hoewel je dus recht hebt op de 20 weken echo (en er veel belangrijke informatie uit de echo kan komen) is het toch zaak te bedenken of je dit ook wilt. Natuurlijk zeg je in eerste instantie JA. Het is immers prachtig om naar je ongeboren baby te kijken. Maar realiseer je dat dit echt geen pretecho is. De uitslag kan ook veel minder leuk zijn dan jullie op voorhand hadden gedacht. Dingen waar je van te voren over na zou moeten denken zijn:
• Wat als blijkt dat er een verhoogde kans is op een aangeboren afwijking, laten jullie dan vervolgonderzoek doen?
• Hoe sta je tegenover een kindje met een (ernstige) lichamelijke afwijking?
• Ga je de zwangerschap afbreken mocht blijken dat er een ernstige afwijking gevonden wordt?
• Als er iets gevonden wordt waarvan in de zwangerschap niet bepaalt kan worden hoe ernstig het is, kun je omgaan met deze onzekerheid tijdens de rest van de zwangerschap ?

Het komt regelmatig voor dat er een “verwijd nierbekken” gezien wordt, links en of rechts, zoveel centimeters. Dit herstelt zich meestal spontaan, in de zwangerschap of in het eerste jaar van de baby. De diagnose, als het toch zo blijkt te zijn is wel van belang voor het kind. Mocht de baby ziek worden vlak na de geboorte of in het eerste levensjaar, dan is de diagnose veel sneller gesteld, bv dat het een urineweginfectie betreft, als men weet dat er sprake is van een verwijd nierbekken. Als dit niet ontdekt wordt, kan het tot schade aan de nieren leiden. De diagnose verwijd nierbekken is dus geen reden voor grote ongerustheid. De kans op spontaan herstel is groot. Maar alertheid op het functioneren van de nieren (plassen!) is bij deze kinderen van groot belang. Het is goed om het te weten van te voren als er sprake is van een verwijd nierbekken.

Realiseer je dat de uitslag niet altijd leuk is.
Je zou jezelf de vraag moeten stellen als je de 20 weken echo wilt laten doen; Wat doen we als er een slechte uitslag uitkomt? Stel dat er een dusdanige afwijking gevonden wordt (kans is natuurlijk heel klein) dat jouw kindje na de geboorte niet zal kunnen overleven, wil je dat dan in de zwangerschap al weten? Of heb je liever een onbezorgde zwangerschap en word je na de geboorte met je neus op de feiten gedrukt?
Kortom, denk goed na voordat je een onderzoek laat doen wat ook een minder leuke uitslag kan hebben. Je hoeft immers niet alles te laten doen wat je wordt aangeboden. 

Afwijking bij 20 weken echo gezien
Als er bij de 20 weken echo iets afwijkends gezien wordt bij jullie kindje, is het niet altijd meteen duidelijk wat de consequenties zijn van hetgeen gezien wordt. Meestal zal er een vervolgonderzoek nodig zijn. Je verloskundige of arts verwijst je voor dit vervolgonderzoek naar een specialistische echo onderzoek in een academisch ziekenhuis. Soms blijkt hieruit dat het nodig is om bijvoorbeeld nog een vruchtwaterpunctie te doen.
Tijdens het vervolgonderzoek kan alsnog blijken dat er niets aan de hand is met jullie kindje, maar de uitslag kan ook ernstig zijn. In dat geval zal je uitgebreid geïnformeerd worden door de specialisten over de (on)mogelijkheden van behandeling. Soms is het nodig om in een specialistisch ziekenhuis te bevallen zodat je kindje direct de beste zorg krijgt, maar in heel ernstige gevallen kan het ook zijn dat je voor de keuze komt te staan of je de zwangerschap wilt doordragen of afbreken. Realiseer je dit allemaal voor je JA zegt tegen de 20 weken echo.

Specialistische echo
De 20 weken echo is geen specialistische echo waar je, zoals bijvoorbeeld op grond van bepaalde afwijkingen die in je familie voorkomen of omdat er door je verloskundige afwijkingen worden gezien bij de 20 weken echo, recht op hebt. Voor een specialistische echo zul je worden doorverwezen naar een specialistisch centrum zoals hieronder beschreven.

De specialistische echo wordt gemaakt in een ziekenhuis waar een gynaecoloog is die speciaal voor het opsporen van dergelijke afwijkingen een opleiding heeft gevolgd. Niet iedere echografiste/verloskundige/gynaecoloog is dus opgeleid om dergelijke afwijkingen te zien.
Het kan zijn dat je voor een specialistische echo in aanmerking komt omdat er in de familie bepaalde aandoeningen voorkomen, maar het kan ook dat er bij een ‘gewone’ echo iets verdachts wordt gezien, waardoor je wordt doorverwezen voor een speciale echo.

In Nederland is het afbreken van de zwangerschap tot 24 weken toegestaan. Mocht men op de specialistische echo een afwijking zien die niet met het leven verenigbaar is, dan is er dus nog ruim de tijd om de juiste beslissingen te nemen.

 Wat te doen bij een slechte uitslag  van de 20 weken echo?

Meer informatie vind je op de website van het RIVM