Ontlasting van baby's
Op het consultatiebureau worden door ouders veel vragen gesteld over de ontlasting van hun kindje: poept mijn baby niet te vaak? Of juist te weinig? Is de kleur wel normaal? Is het niet te dun? Ontlasting blijkt voor ouders vaak een bron van zorgen. Toch is er bijna nooit wat aan de hand! Omdat de vraag “wat is nu normaal” zo vaak gesteld wordt, besteedt Baby Op Komst op deze pagina aandacht aan alles wat met poep van baby’s te maken heeft.
Meconium
Meconium is de eerste ontlasting die een pasgeboren baby uitwerpt. Deze is donkergroen tot zwart van kleur en teerachtig en kleverig van substantie, vandaar dat deze eerste poep ook wel kinderpek of darmpek wordt genoemd. Meconium bestaat uit vruchtwater, afvalstoffen uit het vruchtwater, slijm die de baby ingeslikt heeft, cellen van de darmwand, galstoffen en bloedresten. Na twee dagen verandert de poep: hij wordt dan dunner, wateriger en geler. Dat is een teken dat er melk verteerd wordt.
De eerste ontlasting komt meestal binnen 24 uur na de geboorte maar moet in elk geval binnen 48 uur komen. Als een pasgeboren baby binnen twee dagen niet heeft gepoept kan er iets ernstigs aan de hand zijn, bijvoorbeeld de ziekte van Hirschprung waarbij de darm geen samentrekkende bewegingen kan maken omdat er iets mis is met de zenuwen die ervoor moeten zorgen dat de darmen samentrekken. Dit is een zeldzame aandoening.
Kleur, hoeveelheid en consistentie (hard, zacht, waterig)
In 2009 is er in Amsterdam een onderzoek gedaan naar ontlasting bij kinderen. Zo’n 600 luiers van gezonde baby’s werden gescoord op kleur, hoeveelheid en consistentie. Uit het onderzoek kwam naar voren dat de verschillen tussen alle luiers enorm was! Gele poep, via groen tot bruin, van waterdun tot harde keutel en van één dunne veeg tot een luier vol: het kan allemaal.
Er bleek geen verschil te bestaan tussen de ontlasting van te vroeg geboren baby’s en kinderen die niet te vroeg geboren zijn. Wel bleken kinderen die borstvoeding krijgen minder ontlasting te hebben dan flesgevoede kinderen. Borstvoeding is makkelijker te verteren waardoor er minder afvalstoffen over blijven. Dit zou een verklaring kunnen zijn voor het verschil in hoeveelheid poep.
Frequentie
Pasgeborenen gaan meestal poepen zodra er iets in de maag komt. Dit is als het ware een reflex. Naarmate baby’s ouder worden, de darmen rijper zijn en er meer controle is over de darmen verdwijnt die reflex. Uiteindelijk kan ieder gezond mens zijn ontlasting ophouden tot dat er een geschikte plek is om je ontlasting te lozen.
Je hebt baby’s die na elke voeding poepen en baby’s die één keer per 4 dagen poepen. Als een baby borstvoeding krijgt kunnen er zelfs 10 dagen tussen twee poepluiers in zitten! Bij flesvoeding poept een baby meestal om de 1 tot 3 dagen. Er is dus blijkbaar sprake van een persoonlijke frequentie. Ook bij volwassenen is dat nog het geval. Daarom is frequentie op zich geen criterium waarop je kan bepalen of de ontlasting normaal is. Zolang een baby geen klachten heeft, goed groeit en de ontlasting zonder pijn komt is er niets aan de hand.
Ontlasting bij baby’s die alleen melk drinken
Baby’s die borstvoeding krijgen hebben een zachte, waterige ontlasting die geel tot bruinig van kleur is en die een typische geur heeft. Er kunnen klontjes of slijm in zitten. Soms lijkt het wel op mosterd met pitjes erin.
Baby’s die flesvoeding krijgen hebben meestal dikkere ontlasting dan kinderen die borstvoeding krijgen. De kleur varieert tussen geel en lichtbruin. Bepaalde soorten flesvoeding geven een groenige ontlasting. Zolang je kindje tevreden is en geen klachten heeft is dat allemaal normaal.
Bij sommige baby's (borst- en flesgevoede kinderen) gaat het vrijkomen van ontlasting gepaard met een explosieve kracht, we noemen dit een spuitluier. Meestal is deze ontlasting ook vrij dun. Ofschoon het heel indrukwekkend kan klinken, kunnen zulke luiers geen kwaad. Als een baby goed groeit en tevreden is, hoeft je niet naar de huisarts, ook niet als een kind meerdere spuitluiers per dag heeft.
Als de ontlasting wat schuim bevat komt dat doordat er luchtbelletjes in de poep zitten.De luchtbelletjes tezamen vormen een schuimlaagje.
Ontlasting zodra de baby hapjes krijgt
Als een baby andere dingen dan melk gaat eten verandert ook de ontlasting. De meeste verschillen in ontlasting zijn te verklaren door de samenstelling van de voeding die van dag tot dag varieert. De geur van ontlasting bij bijvoeding is doorgaans onaangenamer dan wanneer een baby alleen melk drinkt. De kleur kan geel, groen of bruin zijn en alle kleurschakeringen daartussen.
Ontlasting is pas abnormaal van kleur als het nagenoeg wit is (stopverfkleur) of als het zwart is (meconium niet meegeteld). Witte ontlasting duidt op een leverprobleem, bij zwarte ontlasting kan er sprake zijn van een bloeding in het maagdarmkanaal.
Omdat bij een baby de spijsvertering nog niet optimaal verloopt komen veel onverteerde voedingsstoffen terug in de ontlasting. Wanneer een baby spinazie eet kan de ontlasting groen zien en eet hij tomaten, dan ziet de ontlasting rood. Dit is een normaal verschijnsel.
Obstipatie (verstopping)
We spreken van obstipatie als de ontlasting weinig frequent komt, hard en keutelig is en daardoor (pijn-)klachten geeft. Obstipatie komt bij baby’s eigenlijk nauwelijks voor. Bij jonge baby’s kan het wel lijken dat de ontlasting moeizaam komt, maar als de poep wel gewoon zacht is en regelmatig komt is er niets aan de hand. In dat geval is een baby nog aan het leren hoe hij moet poepen.
Bij de overgang van borstvoeding naar flesvoeding komt het wel eens voor dat de ontlasting plotseling harder wordt en het meer moeite kost om te poepen. De darmen moeten dan nog wennen aan de andere voeding. Ook bij de overgang naar vaste voeding kunnen er ineens problemen ontstaan met de ontlasting. Ook nu is het wennen meestal het probleem. Geef je kindje dan wat extra water, dat helpt darmen om de ontlasting zacht te houden. Als de klachten blijven, stop dan voor 2-3 weken met de vaste voeding en probeer het daarna nog eens.
Als het langere tijd duurt dat je kindje moeite heeft met zijn ontlasting is het verstandig om dit te bespreken met het consultatiebureau of de huisarts. Harde ontlasting kan kleine scheurtjes veroorzaken bij de anus en dan gaat poepen pijn doen. Wanneer poepen pijn doet heeft een kind steeds opnieuw negatieve associaties en dan wordt het van kwaad tot erger. Het is goed dat een arts de oorzaak van de obstipatie achterhaalt. Meestal is met het geven van lactulose het probleem snel te verhelpen. Lactulose is in feite niets anders dan wat extra suiker dat ervoor zorgt dat de darmen beter vocht kunnen vast houden, met als bijwerking dat er diarree ontstaat. Lactulose beïnvloedt de darmbewegingen niet en het is niet zo dat de darmen er lui van worden op den duur.
Diarree
Het is bij baby’s moeilijk te bepalen wanneer hij diarree heeft. Het kan immers normaal zijn als een kind na elke voeding poept. Ook het feit dat de ontlasting dun is hoeft niet persé afwijkend te zijn. Het is wél een probleem als je kind dunne, frequente poep heeft (terwijl je dat niet van hem gewend bent) én als je kindje daarbij niets of nauwelijks drinkt. Jonge baby’s drogen sneller uit dan volwassenen. Let dus op de signalen van uitdroging :
Te weinig natte luiers.
Stilstand in gewicht of gewichtsverlies.
Holle ogen en geen traanproductie.
Huidplooien die blijven staan.
Het kind is niet 'levendig', en ziet er slecht uit.
Verslapping van de spieren.
Ingezonken fontanel.
Droge mond en tongslijmvlies.
Ga bij deze signalen naar de huisarts. De huisarts zal bij een dreigende uitdroging in eerste instantie een zoutoplossing (ORS) geven die zorgt dat je kindje beter vocht vast kan houden. Het is daarnaast natuurlijk belangrijk om de oorzaak van de diarree te bestrijden.
Bronnen: “Poep is niet zo gauw vreemd”, Baby’s Digest, nr 9, september 2009
“Kleine kwalen bij kinderen”, Eekhof ea, 2005
“Kindergeneeskunde”, Van den Brande, 1993
