Onderzoek Lifestyle
Onderzoek naar de effecten van ”lifestyle”-begeleiding bij patiënten met overgewicht en verminderde vruchtbaarheid ter preventie van onnodige vruchtbaarheidsbehandelingen en ter verbetering van de zwangerschapsuitkomsten.
Het Universitair Medisch Centrum in Groningen start deze zomer, samen met 20 andere Nederlandse ziekenhuizen, met een groot onderzoek naar de effecten van een afvalprogramma (lifestyle-begeleiding) bij patiënten met overgewicht en vruchtbaarheidsproblemen. Doel van dit wetenschappelijke onderzoek is uitzoeken of begeleid afvallen bij vrouwen met overgewicht en verminderde vruchtbaarheid leidt tot een grotere kans op een spontane zwangerschap. Ook bekijkt het onderzoek of afvallen leidt tot betere zwangerschapskansen na een vruchtbaarheidsbevorderende behandeling en tot vermindering van zwangerschapscomplicaties en complicaties bij de pasgeborene.
Overgewicht is een in Nederland toenemend gezondheidsprobleem dat ook gevolgen voor de vruchtbaarheid heeft. Een van de redenen voor verminderde vruchtbaarheid bij vrouwen met overgewicht is dat er minder vaak eisprongen optreden. Echter, ook bij vrouwen met overgewicht die regelmatig eisprongen hebben, is de kans op zwangerschap afgenomen. Wanneer vruchtbaarheidsbevorderende behandelingen (zoals het opwekken van eisprongen met medicijnen, inseminatiebehandelingen of reageerbuisbehandeling (IVF)) worden ingesteld, heeft overgewicht een negatieve invloed op de kans op een zwangerschap.
Daarnaast is het bekend dat bij overgewicht de kans op medische problemen tijdens de zwangerschap toeneemt. De kans op hoge bloeddruk en zwangerschapsvergiftiging tijdens de zwangerschap is ongeveer 2 tot 3 keer zo groot vergeleken met vrouwen met een normaal gewicht. De kans op een keizersnede is ongeveer 1.5 tot 2 keer zo groot vergeleken met vrouwen met een normaal gewicht. De kans op zwangerschapssuiker is ongeveer 3 keer zo groot vergeleken met vrouwen met een normaal gewicht.
De afgelopen tijd is er in de media veel aandacht besteed aan het feit dat in veel klinieken vrouwen met een body mass index (BMI) van rond de 35 geen vruchtbaarheidsbevorderende behandelingen krijgen. De redenen om deze vrouwen niet te behandelen hangt samen met de verminderde kans op een zwangerschap en met de grote risico’s voor moeder en kind. Er is echter geen duidelijke gewichtsgrens waarvan bekend is dat het verantwoord is de vrouwen wel of juist niet te behandelen.
Onderzoeken in kleine groepen patiënten lijken erop te wijzen dat wanneer vrouwen, die overgewicht hebben, afvallen, de kans op zwangerschap toeneemt én dat de risico’s voor moeder en kind afnemen. Dit is echter nog nooit in een grote groep vrouwen onderzocht. Uit de resultaten van dit onderzoek bij 600 vrouwen kan vastgesteld worden wat de beste behandeling is: wel of geen lifestyle-begeleiding bij vrouwen met overgewicht en verminderde vruchtbaarheid.
De patiënten die aan dit onderzoek deelnemen (leeftijd: 18 tot en met 37 jaar), worden in twee groepen verdeeld: een groep die lifestyle-begeleiding krijgt en een groep die de standaardbehandeling ondergaat. Door middel van loting zal bepaald worden of een proefpersoon in de groep met lifestyle-begeleiding komt of in de groep met standaardbehandeling. Dit om de twee groepen en dus de twee behandelmethoden uiteindelijk goed en betrouwbaar te kunnen vergelijken.
Patiënten die worden ingeloot voor de LIFEstyle-begeleiding zullen gedurende 6 maanden intensief begeleid worden bij het afvallen. Deze begeleiding wordt uitgevoerd door een speciaal opgeleide verpleegkundige. Zij zal de patiënten helpen door middel van dieet- en bewegingsadviezen en motiverende begeleiding. Deze begeleiding is behoorlijk intensief: de patiënten zullen zes keer extra naar de polikliniek komen en daarnaast zal er vier keer telefonisch contact plaatsvinden. Op deze manier proberen we de patiënte 5-10% van het oorspronkelijke lichaamsgewicht te laten afvallen.
Patiënten die worden ingeloot voor de standaardbehandeling zullen geadviseerd worden met een passende vruchtbaarheidsbehandeling te starten indien de kans op een zwangerschap kleiner is dan 30% in het komende jaar. Deze behandeling kan bestaan uit het opwekken van eisprongen, inseminatie-behandelingen of IVF. Als de kans op zwangerschap in het komende jaar groter is dan 30% zal de patiënte geadviseerd worden om een spontane zwangerschap af te wachten. (De richtlijnen die in Nederland zijn opgesteld voor vruchtbaarheidsbehandelingen kunt u nalezen op de website van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie. Ga naar www.NVOG.nl. U klikt door naar patiëntenvoorlichting en dan klikt u door naar voortplantingsgeneeskunde. Daar vindt u al het voorlichtingsmateriaal van de beroepsvereninging van gynaecologen over vruchtbaarheidsbehandelingen.)
Patiënten die de LIFEstyle-begeleiding hebben ondergaan en na zes maanden niet spontaan zwanger zijn geworden, zullen, afhankelijk van hun kans op spontane zwangerschap (wel of niet < 30% in het komende jaar), geadviseerd worden te starten met een passende vruchtbaarheidsbehandeling. Deze patiënten starten dus zes maanden later met een vruchtbaarheidsbehandeling. Door zes maanden te wachten neemt de kans op een zwangerschap niet af.
De patiënten die aan de LIFEstyle-studie mee doen, zullen gedurende 24 maanden gevolgd worden. De eerste zes maanden intensief (uiteraard afhankelijk van wel of niet-deelname aan de LIFEstyle-begeleiding), later sporadisch door middel van vragenlijsten. Verwacht wordt dat in 2013 de resultaten van de LIFEstyle-studie bekend zullen zijn.
De LIFEstyle-studie is al van start gegaan in het UMC te Groningen. Via de LIFEstyle-website houden we u op de hoogte wanneer de LIFEstyle-studie in de andere deelnemende ziekenhuizen van start gaat. Mocht u in de tussentijd meer informatie willen, kunt u kijken op de website van de LIFEstyle-studie: www.studies-obsgyn.nl/lifestyle.
Meike Mutsaerts Annemieke Hoek
Arts-onderzoeker LIFEstyle-studie Gynaecoloog & projectleider
Universitair Medisch Centrum Groningen Universitair Medisch Centrum Groningen
