Babyopkomst.nl

Problemen; spruw en candida

Spruw en candida van de borst.

Inleiding.
Pijn tijdens het voeden is een teken dat er iets niet goed gaat. Heel vaak wordt pijn tijdens en na de voeding veroorzaakt door het niet goed aan de borst gaan van de baby. Toch wordt niet alle tepelpijn hierdoor veroorzaakt. Niet zelden is er meer aan de hand en is er sprake van een candida infectie. Het voeden is voor moeder zo pijnlijk dat ze het voeden niet meer kunnen verdragen en soms de wanhoop nabij, stoppen.

Candida is een gist en komt voor op onze huid, in de darmen en vagina. Meestal is de candida niet actief en veroorzaakt het geen klachten. In sommige situaties kan de candida zich ontwikkelen en ontstekingsreacties veroorzaken. De overproductie van de candida breidt de infectie zich uit naar andere plaatsen, bijvoorbeeld de tepelhuid.
Uitlokkende factoren zijn:
• Verminderde weerstand
• Zwangerschap en bevalling
• Antibioticagebruik
• Verstoorde suikerhuishouding (diabetes mellitus)
• Gebruik van hormoonpreparaten (corticosteroïden, de pil)
• Slechte hygiëne of juist overmatig met zeep wassen

Warmte, een goede voedingsbodem (moedermelk) en een vochtige omgeving (voedende borst en mondje van de baby) bevorderen de groei.
Tijdens de bevalling kan de candida worden overgedragen aan de baby.
Pijn die niet gerelateerd is aan het aanleggen kan al vroeg in het kraambed (zelfs al vanaf dag 1) voorkomen. Vaak worden klachten die wijzen op een candida infectie de eerste dagen in het kraambed vaak niet als zodanig (h)erkend. Vaak is dan bij de baby nog geen sprake van zichtbare symptomen.
Nadere manieren van overdracht kan plaatsvinden via handen van anderen, zoals de kraamverzorgster, verpleegkundigen of bezoek. De uitingsvorm bij de baby wordt spruw genoemd.

Symptomen bij de moeder kunnen zijn:
• Branderige of stekende pijn, die vanuit de tepel kan uitstralen door de hele borst en tot aan de rug, aanhoudend na de voeding
• De huid van de tepel en/of tepelhof kan er normaal uitzien maar verkleurt soms rozerood of ziet glanzend, soms schilferig of met witte puntjes
• Bij moeders met een donkere huidskleur kunnen tepel en tepelhof er lichter of zelfs ontkleurd uitzien
• Kleine kloofjes die meer klachten geven dan te verwachten en niet goed genezen (ondanks verbeterde aanlegtechniek)
• Er is sprake van steeds terugkerende verstopte melkkanaaltjes en/of borstontstekingen
• Soms jeuk aan de tepel

In de meeste gevallen geeft een moeder vooral pijnklachten aan.

Symptomen bij de baby kunnen zijn:
• Witte, kwarkachtige plekken op het mondslijmvlies en op de tong, die niet weg te vegen zijn
• Een witte aanslag in de mond of op de tong
• Parelmoerachtige glans op de lippen
• De baby drinkt onrustig, laat veel los of weigert zelfs de borst vanwege pijnklachten in de mond
• Klakkend drinken
• Er kan sprake zijn van een hardnekkige luieruitslag, met duidelijk begrensde helderrode plekken met een kronkelige rand, soms ook meer kleine solitaire plekjes
• Uitslag in huidplooien in het luiergebied of onder armen, meestal rood, bij donkere huid zijn de plekken donkerder van kleur

Kenmerkend voor een besmetting met candida albicans is dat er een variatie is in symptomen en klachten. Het mogelijk dat alleen het kind of juist alleen de moeder symptomen of klachten heeft. Het is zelfs mogelijk dat de infectie zich voordoet aan één borst.


Behandeling
Bij de behandeling van spruw of candidiasis van de borst dienen altijd moeder en kind samen behandeld te worden, om wederzijdse (her)besmetting te voorkomen, ook al heeft maar één van beide klachten. Lokale behandeling heeft de voorkeur.

Gebruik bij de moeder
o Miconazol crème
De crème wordt na iedere voeding heel dun op de tepels aangebracht nadat melkrestjes met water zijn verwijderd. In de praktijk wordt ervaren dat toepassing na iedere voeding effectiever is dan de veelal voorgeschreven frequentie (2 maal daags).

Gebruik bij de baby
o Miconazol orale gel
o Nystatine suspensie
o Miconazol crème (luieruitslag door candida)
Het is belangrijk dat het middel niet diep in de mond wordt gebracht, vanwege risico op verslikken. Beter en veiliger is het middel in gedeelten na iedere borstvoeding in de wangholtes en op de tong aan te brengen met een schone vinger of een wattenstaafje. Op deze manier wordt de schimmel effectiever bestreden, loopt het kind geen kans op verslikken en je gebruikt minder medicijn. Vanuit hygiënisch oogpunt kan een kleine hoeveelheid gel op een lepel of nystatine in een cupje gedaan worden om vervolgens in het mondje aangebracht te kunnen worden met behulp van een schone vinger of wattenstaafje.
In geval van luieruitslag wordt Miconazol crème dun na verschoning op de aangedane plaatsen aangebracht.

Dit betekent dat bij zowel moeder als kind na iedere voeding wordt behandelt. Hierdoor krijgt de schimmel geen kans om op de melksuikers van de achterblijvende moedermelk verder te groeien.

Fluconazol
Bij ernstige of hardnekkige klachten en na uitsluiting van andere mogelijke oorzaken, kan gebruik gemaakt worden van een systemisch schimmelwerend middel zoals Fluconazol capsules. Fluconazol gaat ten dele over in moedermelk maar wordt ook wel therapeutisch bij pasgeborenen toegepast. Nadelige gevolgen zijn hierbij niet vastgesteld. De hoeveelheid Fluconazol in moedermelk is onvoldoende om de baby mee te behandelen.
Een enkele dosis Fluconazol is in het geval van candidiasis van de borst onvoldoende. Geadviseerd wordt een aanvangsdosis van 200-400 mg fluconazol, gevolgd door één maal daags 100-200 mg gedurende 2 tot 4 weken. Het is van belang de behandeling voort te zetten tot een week na verdwijnen van de klachten. De baby kan tijdens deze behandeling miconazol orale gel of nystatine suspensie gebruiken. Ook de lokale behandeling van de tepels kunnen voortgezet worden tijdens fluconazolgebruik.

Gentiaan violet
Gentiaan violet is een middel met een sterke antischimmel en antibacteriële werking. Het ziet er uit als paarse inkt. Tegenwoordig worden meestal de bovenstaande middelen gekozen terwijl gentiaan violet toch erg effectief is. Een 1% verdunning, met water als oplosmiddel en maximaal 0,5% alcohol, is geschikt voor behandeling van spruw bij borstvoeding. In deze verdunning is het veilig voor gebruik op tepels en in het mondje van de baby. Door met een wattenstaafje de gentiaanviolet op de tepels en in het mondje van de baby te penselen, breng je het middel aan. Dit wordt 1 keer per dag gedaan, gedurende 3-7 dagen. Gentiaan violet wordt vaak pas gebruikt als de andere lokale behandelingen niet voldoende geholpen hebben maar kan ook prima als eerste middel gekozen worden.

Het anti-candidadieet
Als ondersteuning van een candida behandeling wordt wel gekozen voor een anti-candidadieet. Bij dit dieet wordt ervan uitgegaan dat het darmslijmvlies beschadigd is en met behulp van het dieet wordt hersteld zodat de afweer tegen candida zo goed mogelijk wordt. Dit dieet is gistvrij, suikervrij, schimmelvrij, vrij van witmeelproducten en arm aan chemische geur-, kleur- en smaakstoffen. Daarnaast worden wel voedingssupplementen gebruikt om de weerstand verder te verhogen.

Hygiënemaatregelen
Maatregelen om verspreiding van candida of herbesmetting tegen te gaan zijn:
o Handen wassen, voor elke voeding, na verschonen
o Zoogcompressen regelmatig vervangen
o Beha’s, zoogcompressen, spuugdoekjes, handdoeken op 60˚ C wassen
o Spenen, kolfonderdelen, flessen dagelijks uitkoken
o Spenen wekelijks vervangen
o Speelgoed dat in de mond gestopt wordt schoon houden
o Verse afgekolfde melk kan gewoon aan de baby gegeven worden. Het invriezen van moedermelk tijdens een candidabesmetting is niet verstandig omdat de schimmel het invriezen overleeft en later een nieuwe infectie kan veroorzaken. Pasteuriseren van de afgekolfde melk en vervolgens invriezen is wel een mogelijkheid.


Wil je meer lezen over dit onderwerp, kijk dan eens op http://www.borstvoeding.com/problemen/spruwcandida/